Bỏ qua đến nội dung

Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam - Tuyệt tác kiến trúc tâm linh nơi biên viễn Tây Nam

Tọa lạc trầm mặc dưới chân sườn đông Vĩnh Tế Sơn, Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam kết tinh chiều sâu lịch sử mở cõi phương Nam cùng nghệ thuật kiến trúc tháp sen độc bản của vùng đất Thất Sơn.

NSSC An GiangĐăng: Cập nhật lần cuối: 21 phút đọc

Toàn cảnh cổng tam quan và mái tháp hoa sen xanh ngọc của Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam tại Châu Đốc An Giang

Giữa không gian sơn thủy giao hòa của vùng biên viễn Châu Đốc, Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam hiện lên với dáng vóc bề thế của những tầng mái ngói đại ống xanh ngọc vươn cao trên nền đá hoa cương vững chãi. Công trình không chỉ định hình diện mạo mỹ thuật tôn giáo đặc sắc tại đồng bằng sông Cửu Long mà còn phản ánh quá trình giao lưu văn hóa lâu đời giữa cư dân bản địa qua nhiều thế kỷ định cư nơi đầu nguồn sông Hậu.

Lịch sử khởi dựng và trùng tu Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Trải qua hơn hai thế kỷ hình thành dưới chân Vĩnh Tế Sơn, Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam gắn liền với công cuộc khẩn hoang lập ấp, đào sông đắp lộ và trấn giữ biên cương Tây Nam của các thế hệ tiền nhân. Từ một am thờ bằng tre lá mộc mạc giữa vùng sình lầy hoang vu, ngôi miếu đã từng bước được cộng đồng cư dân bồi đắp thành thiết chế văn hóa tâm linh quy mô bậc nhất vùng Thất Sơn.

Dấu ấn khẩn hoang đầu thế kỷ mười chín

Vào những thập niên đầu thế kỷ XIX, vùng đất Châu Đốc dưới chân núi Sam giữ vị trí phên giậu trọng yếu nơi ngã ba sông Hậu thông ra biên giới Tây Nam. Dưới triều đại vua Gia Long và tiếp nối sang thời vua Minh Mạng, triều đình Huế đã cử danh tướng Thoại Ngọc Hầu vào trấn nhậm trấn Vĩnh Thanh, trực tiếp chỉ huy hàng vạn dân binh đào tuyến kênh Vĩnh Tế nối liền Châu Đốc với cửa biển Hà Tiên. Trong bối cảnh thiên nhiên rừng thiêng nước độc và những biến động lịch sử nơi biên thùy, cư dân lưu tán cùng binh lính khẩn hoang đã tìm thấy điểm tựa tinh thần nơi hình tượng vị nữ thần che chở xứ sở ngự trên đỉnh núi Sam.

Theo các nguồn sử liệu địa phương và ghi chép điền dã của nhà văn Sơn Nam, ngôi miếu khởi thủy được dựng vào khoảng thập niên 1820 tại vùng đất trũng phía tây bắc chân núi Sam. Thuở ban đầu, công trình chỉ được dựng giản dị bằng gỗ rừng và lợp lá dừa nước trên gò đất cao nhằm đáp ứng nhu cầu hương khói của cư dân quanh vùng Vĩnh Tế. Dù kiến trúc ban sơ còn khiêm tốn, ngôi miếu cổ đã sớm trở thành hạt nhân quy tụ các cộng đồng người Việt, người Khmer, người Hoa và người Chăm cùng sinh sống hòa thuận bên dòng kênh mới mở, cùng nhau cải tạo đất phèn và lập nên những thôn ấp trù phú dọc triền sông.

Huyền tích thỉnh tượng từ đỉnh Vĩnh Tế Sơn

Trong tâm thức dân gian vùng Nam Bộ, sự ra đời của ngôi miếu gắn kết mật thiết với truyền thuyết thỉnh pho tượng đá cổ từ đỉnh núi Sam xuống chân núi để lập nơi thờ tự trang nghiêm. Tương truyền vào đầu thế kỷ XIX, người dân địa phương phát hiện một pho tượng cổ ngự trên bệ đá sa thạch nằm giữa sườn cao của đỉnh núi Sam. Khi dân làng huy động hàng chục thanh niên cường tráng lên núi khiêng tượng xuống nhằm tránh sự xâm hại của thời tiết và loạn lạc, pho tượng nặng trịch không hề suy chuyển. Chỉ đến khi có lời chỉ dẫn qua một người phụ nữ đồng cốt tự xưng là Chúa Xứ Thánh Mẫu, dặn rằng phải chọn đúng chín cô gái đồng trinh tắm gội thanh tịnh lên khiêng thì pho tượng mới nhẹ nhàng di chuyển xuống núi.

Khi đoàn rước đi đến khu đất bằng phẳng dưới chân sườn đông núi Sam, pho tượng bỗng nhiên nặng trịch trở lại và không thể nhấc thêm bước nào nữa. Người dân tin rằng vị Thánh Mẫu đã chọn đúng thế đất phong thủy hữu tình, lưng tựa vào vách đá Vĩnh Tế Sơn vững chãi và mặt hướng ra cánh đồng bát ngát phía làng Vĩnh Tế để an vị lâu dài. Trong quá trình đào kênh mở đất đầy gian lao, chính phu nhân Châu Thị Tế — hiền nội của danh thần Nguyễn Văn Thoại — đã thành tâm cầu nguyện trước án thờ và đứng ra quyên góp vật lực để tu bổ ngôi miếu thêm khang trang sau khi công trình thủy lợi hoàn thành vào năm 1824.

Các cột mốc trùng tu qua hai thế kỷ

Sự phát triển của vùng đô thị thương cảng Châu Đốc kéo theo những đợt trùng tu quy mô lớn nhằm mở rộng không gian kiến trúc của di tích qua từng giai đoạn lịch sử. Năm 1870, dưới sự chủ trì của Tuần phủ An Giang Huỳnh Mẫn Đạt cùng các bậc hào lão trong Ban Quý tế làng Vĩnh Tế, ngôi miếu tre lá được tháo dỡ để xây dựng lại bằng gạch hồ ô dước kiên cố, lợp ngói âm dương và mở rộng khuôn viên thờ tự. Đến năm 1962, nhân dân địa phương tiếp tục đóng góp tôn tạo hậu cung và lát đá khuôn viên, tạo tiền đề cho diện mạo kiên cố của quần thể di tích.

Bước ngoặt kiến trúc quan trọng nhất diễn ra vào ngày 25 tháng 7 năm 1972 khi Ban Quý tế Lăng Miếu núi Sam khởi công đại trùng tu toàn bộ khu chánh điện theo đồ án thiết kế của kiến trúc sư Huỳnh Kim Mãng và kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng. Công trình hoàn thành vào năm 1976 đã kiến tạo nên một diện mạo kiến trúc tôn giáo hoàn toàn mới mẻ, kết hợp nhuần nhuyễn kỹ thuật kết cấu bê tông cốt thép hiện đại với ngôn ngữ tạo hình cổ truyền Á Đông, giữ vững vẻ uy nghiêm suốt nửa thế kỷ qua.

Giai đoạn lịch sửDấu mốc kiến tạo và trùng tuVật liệu và đặc trưng kiến trúc chủ đạoNhân vật và cộng đồng gắn liền
Khoảng năm 1820 – 1824Khởi dựng am thờ ban đầu dưới chân núi Sam sau khi thỉnh tượng từ đỉnh núiTre gỗ bản địa, mái lợp lá đơn sơ trên gò đất caoCư dân làng Vĩnh Tế, danh thần Thoại Ngọc Hầu và phu nhân Châu Thị Tế
Năm 1870Đại trùng tu lần thứ nhất, mở rộng quy mô chánh điện và tiền sảnhTường gạch xây vôi ô dước, cột gỗ quý, mái lợp ngói âm dươngTuần phủ Huỳnh Mẫn Đạt và Ban Quý tế làng Vĩnh Tế
Năm 1962Tôn tạo không gian nội tự, gia cố nền móng và khu vực hậu điệnĐá xanh, gạch bông hoa văn cổ và hệ khung gỗ chạm khắcĐồng bào thập phương và cư dân vùng Châu Đốc
Năm 1972 – 1976Tái thiết toàn diện khối chánh điện theo đồ án kiến trúc hiện đại kết hợp cổ truyềnKết cấu bê tông cốt thép giả gỗ, mái tháp ba tầng lợp ngói đại ống xanh ngọcKiến trúc sư Huỳnh Kim Mãng, kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng

Nghệ thuật kiến trúc tháp sen tại Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Nhìn từ tổng thể cảnh quan dưới chân Vĩnh Tế Sơn, Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam gây ấn tượng mạnh mẽ bởi hình khối kiến trúc vươn cao đầy kiêu hãnh giữa nền trời biên giới. Toàn bộ quần thể là sự kết hợp chặt chẽ giữa nguyên lý phong thủy phương Đông với nghệ thuật tạo hình điêu khắc tôn giáo giàu tính biểu trưng.

Bố cục mặt bằng chữ Quốc và mái tam cấp

Về mặt quy hoạch không gian, khu trung tâm của di tích được kiến tạo theo cấu trúc chữ Quốc trong Hán tự, bao gồm bốn khối nhà liên hoàn khép kín tạo nên sự bề thế và thông thoáng. Khối kiến trúc nổi bật nhất là tòa tháp trung tâm mang dáng dấp mái tháp hoa sen nở vươn cao ba tầng lầu cân xứng. Bốn mặt mái giao nhau theo đường cong mềm mại, tại các góc đao vút cong lên thanh thoát tựa hình mũi thuyền rồng đang rẽ sóng lướt trên mặt nước mùa lũ miền Tây.

Hệ mái tam cấp của ngôi miếu được lợp hoàn toàn bằng ngói đại ống tráng men màu xanh ngọc bích, tạo nên sự tương phản dịu mắt và trang nhã dưới ánh nắng nhiệt đới rực rỡ của vùng Thất Sơn. Sắc xanh ngọc của mái ngói không chỉ hòa quyện với màu xanh thẫm của rừng cây trên sườn núi Sam phía sau mà còn tạo cảm giác thanh lương, tĩnh tại cho không gian hành lễ bên dưới. Trên đỉnh các sống mái và đầu đao, những cụm phù điêu lưỡng long chầu nguyệt, phượng hoàng múa và hoa sen cách điệu được cẩn gốm sứ nhiều màu tinh xảo, thể hiện trình độ khảm sành sứ truyền thống điêu luyện của các nghệ nhân Nam Bộ.

Không gian chánh điện cùng hệ thống cột kèo

Bước qua cổng tam quan uy nghi và khoảng sân rộng lát đá hoa cương, tổng thể nội tự được phân chia mạch lạc thành bốn không gian chức năng gồm tiền đình (võ ca), chánh điện, phòng khách và phòng làm việc của Ban Quý tế cùng khu hậu cần. Không gian võ ca phía trước được thiết kế mở với tầm nhìn rộng, là nơi diễn ra các nghi thức hát bội truyền thống và lễ nhạc cung đình trong những kỳ đại lễ hàng năm. Tiếp nối liền kề là khu vực chánh điện rộng lớn có mặt bằng gần vuông, nơi tập trung toàn bộ tinh hoa trang trí mỹ thuật của ngôi miếu.

Bên trong chánh điện, hệ thống bốn cột trụ cái lớn bằng bê tông cốt thép bọc đá mài và sơn son thếp vàng vươn thẳng lên đỡ lấy kết cấu mái vòm cao vút, tạo nên trường nhìn trang nghiêm hướng về bệ thờ trung tâm. Phía trước án thờ chính được bố trí hai hàng cột gỗ quý chạm nổi hình rồng uốn lượn ẩn hiện trong mây, kết hợp cùng hệ thống bao lam, thành vọng chạm lộng các đề tài tứ linh, bát tiên và chim muông hoa lá. Ánh sáng tự nhiên từ các ô cửa vòm phía trên cổ lầu chiếu rọi xuống những bức trướng thêu kim tuyến và hệ thống đèn lồng pha lê, làm nổi bật vẻ linh thiêng, trầm mặc của điện thờ.

Không gian chánh điện trang nghiêm rực rỡ ánh đèn và hoành phi thếp vàng bên trong Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam
Không gian chánh điện trang nghiêm rực rỡ ánh đèn và hoành phi thếp vàng bên trong Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Điêu khắc mỹ thuật giao thoa văn hóa Á Đông

Một nét độc đáo hiếm thấy trong ngôn ngữ trang trí của công trình là sự dung hợp hài hòa giữa mỹ thuật truyền thống Việt Nam với những đường nét tạo hình mang âm hưởng kiến trúc Ấn Độ giáo và văn hóa Khmer Nam Bộ. Tại phần cổ lầu giữa các tầng mái và ngay dưới các đầu kèo góc mái hiên, các nghệ nhân đã đắp nổi những bức tượng thần khỏe khoắn trong tư thế dang hai tay nâng đỡ toàn bộ sức nặng của diềm mái. Chi tiết kiến trúc này gợi nhắc hình tượng thần Atlas hoặc các vị thần Hộ pháp, Garuda và Dvarapala thường gặp trong nghệ thuật điêu khắc đền tháp cổ phương Đông.

Bên cạnh đó, các mảng tường mặt tiền và khung cửa vòm dẫn vào chánh điện được trang trí dày đặc bằng những dải phù điêu hoa văn dây lá xoắn ốc, cánh sen cách điệu và các bức tranh tường đắp nổi miêu tả cảnh thần tiên hội tụ. Hai bên cổng chánh điện đặt đôi tượng bạch hổ và sư tử đá chạm khắc sinh động, biểu trưng cho uy quyền trấn trạch và năng lượng bảo hộ vùng đất biên thùy. Sự kết hợp nhịp nhàng giữa đường nét kiến trúc đình miếu người Việt, sắc màu rực rỡ của hội họa người Hoa và họa tiết điêu khắc cổ Ấn Độ - Khmer đã biến công trình thành một bảo tàng mỹ thuật tôn giáo sống động.

Cổ vật khảo cổ quý giá trong Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Không dừng lại ở giá trị kiến trúc đương đại, Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam còn là nơi lưu giữ những di vật khảo cổ và hiện vật mỹ thuật cổ truyền có niên đại trải dài từ thế kỷ VI đến thế kỷ XIX. Mỗi hiện vật hiện diện trong không gian thờ tự đều hàm chứa những thông điệp lịch sử quý báu về quá trình chuyển biến văn hóa tại vùng châu thổ Cửu Long.

Khảo cứu pho tượng Bà Chúa Xứ bằng đá sa thạch

Tâm điểm linh thiêng nhất tại hậu cung chánh điện là pho tượng Bà Chúa Xứ bằng đá sa thạch nguyên khối có chiều cao khoảng 1,65 mét, tọa lạc uy nghi trên ngai cao. Năm 1941, nhà khảo cổ học người Pháp Louis Malleret trong quá trình thực hiện công trình nghiên cứu thực địa đồ sộ về văn minh cổ đồng bằng sông Cửu Long đã trực tiếp khảo sát pho tượng này. Kết quả phân tích thạch học và phong cách tạo hình cho thấy pho tượng được chế tác từ loại đá sa thạch hạt mịn có sắc xanh đen bóng — một chất liệu đá trầm tích hoàn toàn không phân bố tự nhiên tại khu vực núi đá hoa cương Vĩnh Tế Sơn mà được vận chuyển từ vùng khác đến.

Theo phân loại khảo cổ học của Louis Malleret và sự kế thừa nghiên cứu của giới sử học Việt Nam, pho tượng là một di vật điêu khắc tiêu biểu thuộc nền văn hóa Óc Eo có niên đại vào khoảng cuối thế kỷ VI sau Công nguyên. Xét về nguyên mẫu tạo hình ban đầu, đây vốn là pho tượng nam thần Vishnu (hoặc thần Siva theo một số góc nhìn mỹ thuật tôn giáo cổ) trong tư thế ngồi vương giả, dáng người vạm vỡ, ngực nở và phần bụng hơi phệ đặc trưng của phong cách điêu khắc Phù Nam. Qua biến thiên lịch sử khi cư dân người Việt đến khai phá vùng đất Châu Đốc, cộng đồng đã tiếp nhận pho tượng cổ, tô đắp lại phần đầu bằng chất liệu vữa hợp chất, khoác lên tượng những bộ mão vàng và áo bào thêu rồng phượng lộng lẫy để tôn thờ như vị Thánh Mẫu che chở cho muôn dân.

Bệ đá cổ trên đỉnh núi và di vật thờ tự

Song hành cùng pho tượng chính dưới chân núi, hiện vật minh chứng trực tiếp cho nguồn gốc khảo cổ của di tích chính là bệ đá trầm tích trên đỉnh núi Sam — nơi pho tượng từng ngự trị suốt hàng thiên niên kỷ trước khi được thỉnh xuống làng Vĩnh Tế. Bệ đá này nằm ở độ cao gần đỉnh Vĩnh Tế Sơn, có chiều ngang khoảng 1,60 mét, chiều dài 0,35 mét và chính giữa khoét một lỗ vuông cạnh 0,34 mét sâu xuống lòng đá. Cấu tạo lỗ mộng vuông vức này hoàn toàn khớp với phần chốt chân dưới đế pho tượng đá sa thạch trong miếu, khẳng định sự thống nhất nguyên bản của cụm di tích thờ thần trên đỉnh núi cổ.

Ngay bên trong khu vực chánh điện quanh bàn thờ Mẫu, hệ thống bài vị và hiện vật thờ tự phụ trợ cũng phản ánh sinh động tín ngưỡng phồn thực và sự giao thoa văn hóa Việt – Chăm – Khmer. Bên trái bàn thờ chính đặt một trụ đá tượng trưng cho bàn thờ Cậu (biểu tượng Linga thu nhỏ có nguồn gốc từ di vật cổ), bên phải đặt biểu tượng bàn thờ Cô bằng gỗ chạm trổ tinh xảo. Phía trước là bàn thờ Hội đồng và phía sau là khám thờ Tiền hiền, Hậu hiền nhằm tưởng nhớ công lao của những bậc tiền nhân đã đổ mồ hôi, xương máu mở mang bờ cõi Vĩnh Tế.

Bệ đá trầm tích nguyên khối có lỗ mộng vuông cổ kính trên đỉnh núi Sam gắn liền với pho tượng Bà Chúa Xứ
Bệ đá trầm tích nguyên khối có lỗ mộng vuông cổ kính trên đỉnh núi Sam gắn liền với pho tượng Bà Chúa Xứ

Hệ thống hoành phi câu đối chữ Hán thếp vàng

Bao quanh không gian nội tự của Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam là hệ thống hàng chục bức hoành phi, liễn thờ và câu đối cổ bằng gỗ quý hoặc cẩn ốc xà cừ, sơn son thếp vàng rực rỡ được lưu giữ qua các đợt trùng tu từ cuối thế kỷ XIX đến thế kỷ XX. Nổi bật nhất trên chính giữa tiền sảnh và hậu cung là các bức đại tự khắc bốn chữ Hán lớn Chúa Xứ Thánh Mẫu, Hải Quốc Trường Xuân và Hộ Quốc Tý Dân, ca ngợi ân đức che chở mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an của vị nữ thần vùng biên viễn.

Trên các hàng cột trụ dẫn vào chánh điện, những đôi câu đối chữ Hán được chạm khắc tinh xảo trên nền gỗ đen bóng hoặc đắp nổi trên trụ đá ghi lại lịch sử linh ứng của ngôi miếu, đồng thời ngợi ca cảnh sắc hùng vĩ của Vĩnh Tế Sơn và dòng kênh đào lịch sử. Ngôn từ trong các câu đối không chỉ mang giá trị thư pháp và văn chương bác học thời Nguyễn mà còn là nguồn tư liệu thành văn quý giá, giúp các nhà nghiên cứu giải mã quá trình Việt hóa các yếu tố tín ngưỡng bản địa thành hệ thống thờ Mẫu mang đậm tâm hồn người dân Nam Bộ.

Tầm vóc văn hóa tâm linh của Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Vượt lên trên vai trò của một công trình kiến trúc tôn giáo đơn thuần, Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam đã trở thành biểu tượng văn hóa tinh thần gắn kết cộng đồng cư dân đa sắc tộc tại vùng Tây Nam Bộ. Giá trị của di tích được khẳng định qua sức sống trường tồn của các nghi lễ dân gian và sự công nhận của các tổ chức di sản quốc gia lẫn quốc tế.

Biểu tượng giao thoa tín ngưỡng của bốn dân tộc

Trong dòng chảy văn hóa Nam Bộ, hình tượng Bà Chúa Xứ tại núi Sam là minh chứng điển hình cho sự dung hợp tự nhiên và hòa bình giữa các lớp văn hóa tín ngưỡng trên cùng một địa bàn cư trú. Từ pho tượng thần đá cổ thuộc truyền thống Ấn Độ giáo của cư dân cổ Óc Eo, qua lớp tín ngưỡng thờ nữ thần đất Neak Ta và Preah Mae Thorani của đồng bào Khmer, kết hợp với tục thờ Thiên Y A Na của cư dân miền Trung vào khẩn hoang và tục thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu của cộng đồng người Hoa, tất cả đã hội tụ để định hình nên diện mạo độc đáo của tín ngưỡng thờ Mẫu Nam Bộ.

Sự giao thoa văn hóa ấy thể hiện rõ nét ngay trong cách bài trí lễ vật, nghi thức hành lễ và trang phục truyền thống dâng cúng tại miếu. Người Việt tìm thấy ở Bà Chúa Xứ hình ảnh người Mẹ xứ sở nhân từ bảo hộ mùa màng; đồng bào Hoa trân trọng gọi Bà là vị thần bảo trợ giao thương buôn bán trên sông nước; còn cư dân Khmer và Chăm quanh vùng Bảy Núi vẫn giữ mối liên kết lịch sử sâu sắc với ngọn núi thiêng Vĩnh Tế Sơn. Tinh thần bao dung, cởi mở và tôn trọng sự đa dạng văn hóa đã tạo nên sức cố kết cộng đồng bền chặt nơi vùng biên giới Tây Nam của Tổ quốc.

Không gian thực hành di sản văn hóa phi vật thể

Hàng năm, từ đêm 22 đến ngày 27 tháng 4 âm lịch, khuôn viên Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam trở thành không gian trung tâm diễn ra lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam — một trong những lễ hội truyền thống lớn nhất miền Tây Nam Bộ. Toàn bộ các nghi thức cổ truyền từ Lễ Phục hiện rước tượng Bà từ đỉnh núi xuống miếu, Lễ Tắm Bà vào đêm 23 rạng sáng 24 tháng 4 âm lịch, đến Lễ Thỉnh sắc thần ông Thoại Ngọc Hầu từ lăng sang miếu, Lễ Túc yết, Lễ Xây chầu hát bội và Lễ Chánh tế đều được thực hành trang trọng ngay tại sân miếu và khu chánh điện.

Giá trị văn hóa đặc sắc của không gian tâm linh này đã được khẳng định ở tầm vóc quốc tế khi vào ngày 4 tháng 12 năm 2024, tại kỳ họp thứ 19 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể tại Paraguay, UNESCO đã chính thức ghi danh kỳ đại lễ truyền thống dưới chân núi Sam vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trước đó, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam cũng đã xác lập kỷ lục cho ngôi miếu là công trình miếu thờ lớn nhất Việt Nam cùng pho tượng Bà bằng đá sa thạch xưa nhất Việt Nam.

  • Nghi thức Lễ Phục hiện rước tượng: Tái hiện hành trình chín thiếu nữ đồng trinh khiêng kiệu rước tượng Bà từ bệ đá cổ trên đỉnh Vĩnh Tế Sơn xuống an vị tại chánh điện.
  • Nghi thức Lễ Tắm Bà và Thay áo mão: Thực hiện vào lúc nửa đêm ngày 23 rạng sáng 24 tháng 4 âm lịch bên trong hậu cung với nước thơm nấu từ các loài hoa thảo mộc thanh khiết.
  • Nghi thức Lễ Thỉnh sắc thần: Rước bài vị và sắc phong của danh thần Nguyễn Văn Thoại cùng nhị vị phu nhân từ khu lăng mộ sang an vị tại miếu để chứng giám đại lễ.
  • Nghi thức Lễ Túc yết và Xây chầu: Dâng lễ vật truyền thống và khai trống hát bội cổ truyền tại nhà võ ca nhằm cầu nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Bảo tồn quần thể di tích dưới chân Vĩnh Tế Sơn

Trên bản đồ di sản vùng biên viễn Châu Đốc, ngôi miếu không tồn tại biệt lập mà gắn kết hữu cơ trong một quần thể di tích lịch sử – văn hóa liên hoàn dưới chân núi Sam. Chỉ cách cổng miếu vài chục mét về phía đối diện là Lăng Thoại Ngọc Hầu núi Sam Châu Đốc (Sơn Lăng), nơi an nghỉ của vị danh thần mở cõi cùng hai vị phu nhân và hệ thống mộ cổ của các nghĩa binh đào kênh Vĩnh Tế. Dọc theo trục đường chân núi và sườn núi liền kề là chùa Tây An núi Sam Châu Đốc mang phong cách kiến trúc giao thoa Ấn Độ – Hồi giáo – Phật giáo cổ truyền, cùng chùa Hang Phước Điền Tự núi Sam Châu Đốc ẩn mình thanh tịnh giữa vách đá cheo leo.

Sự kết nối chặt chẽ giữa miếu thờ Mẫu, lăng mộ công thần mở cõi và hệ thống chùa cổ Phật giáo đã kiến tạo nên một chỉnh thể văn hóa tâm linh hoàn chỉnh, phản ánh đạo lý Uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam. Trên hành trình số hóa và bảo tồn di sản văn hiến bản địa, chuyên trang An Giang NSSC không ngừng cập nhật hệ thống dữ liệu bách khoa chuẩn xác nhằm lan tỏa những giá trị lịch sử, khảo cổ và kiến trúc độc đáo của vùng đất Thất Sơn đến cộng đồng nghiên cứu trong và ngoài nước.

Trải qua hơn hai trăm năm đồng hành cùng nhịp sống của cư dân vùng đầu nguồn sông Hậu, Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam mãi là biểu tượng trường tồn của lòng tri ân tiền nhân, sự giao hòa văn hóa đa dân tộc và nghệ thuật kiến trúc tâm linh đặc sắc nơi biên cương Tây Nam Tổ quốc.

Chia sẻ:
AC

NSSC An Giang

angiang.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại An Giang.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Địa điểm An Giang.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất